Het is ver na middernacht als ik de voordeur achter me dichttrek en opeens middenin de binnenstad van Utrecht sta. Luttele meters van de stoep vandaan beweegt een zwerver zich wankelend over de rijbaan. In de ene hand een fles Bacardi, aan de andere hand een spiksplinternieuwe fiets.

Met een half vermogen observeer ik kort, maar aandachtig.

Grauwe doorgetrokken wenkbrauwen overschaduwen z’n oogleden volledig. Een onverzorgde baardgroei bedekt een groot deel van het gezicht. Maar de rimpels verraden zijn bejaarde leeftijd. Een blik in z’n ogen vertelt een heel levensverhaal. Wanneer mijn ogen langzaam verder naar beneden glijden kom ik bij een titanium prothesebeen uit. “Van dat spul waar ze mee naar de maan vliegen,” zal hij ongetwijfeld ooit tegen z’n vrienden gegrapt hebben.

Maar die vrienden zijn nu in geen velden of wegen te bekennen. De man is duidelijk eenzaam en zwerft rond met zijn mobiele fietsenhandel. Aan zijn met olie bevlekte handen te zien komt ook deze fiets vers van de ‘toonbank’.

Een passerende studente op straat toont interesse. “Wat moet die kosten?” Twintig euro vraagt de zwerver stellig en beweert trots: “Een schijntje. Zelfs het licht werkt.” Van vijf tot vijftien vliegen de bedragen vervolgens om m’n oren. Inmiddels is er een nieuwe student bij de handel betrokken. Vers uit het nachtleven gekropen, klaar voor de ochtend en ogenschijnlijk meer behoeftig. Maar volgens de wetten van de marktwerking zijn het alleen de bedragen die tellen. Zo ook hier.

En opeens ontpopt de tot voor kort zo eenzame zwerver zich tot het middelpunt van de aandacht.

Uiteindelijk overwint het meisje de spontane straatbieding. Acht euro wordt er handje contantje afgerekend en de zwerver gaat er euforisch met de winst vandoor. Een steegje verderop gaat de man weer verder met z’n werk. Een nieuwe fiets, nieuwe kansen. Ik laat hem. De cyclus wordt opnieuw opgestart. Dit is je reinste Hollandse cultuur. Prachtig. Ik loop weg met een tevreden glimlach en vervolg opgewekt m’n route naar huis.

Maandagochtend, 11:00. Op een enkele passant na is het centrum van Rotterdam vrijwel uitgestorven. Winkels massaal gesloten, mensen keihard aan het werk, jongeren aan de studie. Een lege binnenstad; alleen de supermarkt heeft in deze maandagvroegte haar deuren al opengesteld aan oude vrouwtjes, mijzelf en een heel ander bepaald behoevend publiek.

In de AH op de Lijnbaan sta ik met twee zwervers, een werkloze en een alcoholist in de rij van de kassa. Ik krijg er medelijden en een brok in m’n keel van. Voor een deel gewoon pure empathie voor deze mensen met overduidelijk grote problemen in hun leven. Dat zie je aan de (on)verzorging; lange, zorgelijk grijze haren, vieze oude, stinkende kleren en een gebit die al lange tijd niet meer gepenetreerd is – voor zover er nog van tanden te spreken is. Daarnaast hebben ze blijkbaar heel erg veel dorst. Zelfs al op maandagochtend. Blikjes bier passeren en masse de kassaband en flankeren van alle kanten mijn croissant, appel en verse jus. ‘Best’ bier – liegt het etiket.

Gedegradeerd tot bierschenker scant de ijverige kassajuf de producten. Uiterst geroutineerd, maar op haar vriendelijke begroeting krijgt ze weinig reactie. De ogen van deze klant zijn 100% gefocust op zijn aankoop. Na het afrekenen wordt het bier dan ook direct uit de handen van de caissière gerukt, alsof het een klomp goud is.

Schrijnend.

En tot vanochtend zit ik nog in over deze gang van zaken.

Maar al YouTubende kom ik erachter dat ik er weer ’s helemaal naast zit. Mijn kortzichtige ‘blik’ heeft me weer op een totaal verkeerd spoor geleid. Blikjes bier vervullen veel meer functies en de mensen uit de kassarij hebben er zelfs een liedje over geschreven: